A PARROQUIA DE ARMENTÓN NO DICIONARIO XEOGRÁFICO DE SEBASTIÁN MIÑANO (1826-1829)

O Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal é unha magna obra composta por once volumes que foi publicada entre 1826 e 1829. 

O autor deste dicionario foi o relixioso e escritor afrancesado español Sebastián de Miñano y Bedoya (Becerril de Campos, Palencia, 1779-Baiona, Francia, 1845), nun principio defensor dos ideais liberais, aínda que máis tarde pasou a simpatizar co bando dos absolutistas moderados. Aio do infante Luis de Borbón (1795), cando este accedeu ao arcebispado de Sevilla pasou a desempeñar o cargo de primeiro oficial da súa secretaría (1799) e, entre 1801 e 1804, íase ocupar dos asuntos do cardeal de Borbón na corte.

No momento no que as tropas francesas invadiron España, Miñano acompañou ao xeneral Castaños na súa entrada en Madrid (agosto de 1808), mais posteriormente non só ía recoñecer a José I Bonaparte, senón que se converteu nun dos conselleiros íntimos do novo monarca. Coa caída deste tivo que emigrar a Francia, onde permaneceu ata 1816, que foi cando puido regresar a Madrid xunto con outros afrancesados.

Durante a época constitucional colabora en El Censor. A súa visión sobre a problemática política do seu tempo aparece reflexada en Lamentos políticos de un pobrecito holgazán (1820), que, xunto con Historia de la revolución de España de 1820-1823 por un testigo ocular (1824), escrita en francés, e o seu Diccionario geográfico y estadístico de España y Portugal (1826-1829), constitúen o máis sobresaínte da súa obra.

A edición do seu monumental dicionario, no que recolle datos sobre as diferentes divisións relixiosas ou administrativas do estado, así como dos núcleos de poboación, serviríalle para gañar un sillón na Academia de Historia en 1825. Con todo, este éxitoso traballo tivo as súas luces e as súas sombras xa que polemizou sobre as insuficiencias da obra co xeógrafo Fermín Caballero, quen lle reprochaba a Miñano que as principais fontes de información seguían sendo, como en tempos de Felipe II, os cregos. Ante as recriminacións de Caballero, Miñano defendeuse dicindo, en alusión aos curas párrocos, que… “á cada uno de los cuales he escrito separadamente, pidiéndoles nociones ciertas y positivas de sus respectivos pueblos y de los inmediatos”, cregos aos que Miñano agradeceu a súa axuda, o mesmo que ao director da Real Academia da Historia, Martín Fernández de Navarrete, e ao censor Juan Agustín Ceán Bermúdez.

O Diccionario geográfico y estadístico de España y Portugal ten unha importancia extraordinaria para o mundo da investigación xa que ofrece unha completa visión de como era o país naquela época. 

Malia a que o seu colaborador na zona pouco se estendeu coas súas informacións, deseguido transcribimos o que Sebastián Miñano y Bedoya escribiu inicialmente sobre a parroquia de Armentón nos primeiros tomos do dicionario: 

ARMENTON (SAN PEDRO DE),

Aldea Secular de España, en Galicia, provincia de la Coruña, jurisdición de Anzobre. Juez Ordinario, 84 vecinos, 318 habitantes, I parroquia situada cerca del mar, en la carretera que conduce desde Verdillo á la Coruña; confina con los pueblos de Arteijo, Lañas, Lestón, Larín y Villaboa. Produce trigo, maiz, habas, pastos y ganados. Contribución 1030 reales 28 maravedís.

Á parte do texto anterior, o noso protagonista escribiría a maiores (con algún que outro erro de imprenta) o seguinte suplemento no Tomo XI do seu dicionario:

Armentón (San Pedro de): Tiene 379 habitantes. Pertenece al arzobispado de Santiago y arciprestazgo de Faro, y su parroquia se compone de las Aldeas de Anzobre, Armentón de Arriba, Armentón de Abajo, Barreiros, Campolongo, Castro, Crueslla, Corredoira, Follezos, Gata, Gesteira, Grela, Monte y Rorís. 

Panorámica actual do lugar do Castro

Aproveitamos a ocasión para transcribir tamén o que Sebastián Miñano y Bedoya conta no seu popular dicionario xeográfico sobre a antiga Xurisdición de Anzobre:

Jurisdicción secular de España en Galicia, provincia de la Coruña, arzobispado de Santiago. Se compone de 2 feligresías que son: San Pedro de Armentón y San Esteban de Larín en cuyos artículos respectivos puede verse su población, situación, producción y demás circunstancias. Dista 2 ½ leguas de la capital y 7 de Santiago.

ANTÓN SEOANE, MILLADOIRO E A PASTORIZA DE MAITE GONZÁLEZ

 Nesta bitácora xa temos falado en diversas ocasións da Romaría Galega que se celebrou en Pastoriza durante varios anos das décadas dos oitenta e dos noventa. E no seu momento tamén lle fixemos unha pequena homenaxe a aquel grupo de rapaces da parroquia que se facían chamar A Nova Mocidade, mozos e mozas que foron quen de situar a súa querida Pastoriza no mapa cultural da Galicia da época.

Cada ano, a Romaría Galega constituía algo único no Concello de Arteixo ao pasar por Pastoriza grupos e artistas profundamente ligados ao rexurdir da cultura e da música da terra como Fuxan Os Ventos, Milladoiro, Cantigas da Terra, Amancio Prada, Pucho Boedo, Os Tamara, Emilio Cao, ou Manuel María, nomes aos que lles hai que sumar unha longa ringleira de participantes como Saraivas, Outeiro, Ana Kiro, Os da Veira do Monte, Os Zoqueiriños, Cumbre, Eidos, NHU, Sementeira, Raíces, Manolo Bello, Pao, Troco, O Xestal, Henrique Paisal, Airiños, Doa, María Manuela e Miguel, Pablo Quintana, Brétema, Fiadeiro, Brath…

A primeira edición da Romaría Galega de Pastoriza celebrouse en agosto de 1980, nun momento no que o seu irmán do norte, o Festival de Ortigueira (naquel entón chamado Festival Folclórico Internacional do Mundo Celta) xa levaba dous anos de vida.

Un dos participantes da primeira edición de Ortigueira foi Antón Seoane (Ferrol, 1949), un dos artífices da recuperación da zanfona no repertorio musical galego. Seoane compartira cartel con Rodrigo Romaní, a Escola de Gaitas de Ortigueira e Faíscas do Xiabre. Seoane e Romaní xa levaban certo tempo traballando xuntos na idea de crear o grupo Milladoiro. Así o farían e ao pouco, froito do seu traballo, publicaban coa colaboración de Xosé V. Ferreirós o disco “Milladoiro”, que ía recibir o Premio da Crítica en 1978.

Portada do disco "Milladoiro" de Antón Seoane e Rodrigo Romaní

Ao ano seguinte Xosé V. Ferreirós, Nando Casal e Ramón García Rei que formaban “Faíscas do Xiabre”, grupo de música tradicional nacido á beira do Ulla, en Catoira, que deixou un fermoso disco titulado “In Memoriam”, uníanse a Antón Seoane e a Rodrigo Romaní. Pouco despois, a banda pasaba de cinco a sete integrantes coas chegadas de Xosé A. Méndez e de Laura Quintillán (violinista en 1979-80), a quen substituiría posteriormente Michel Canadá.

Cando Milladoiro comezou o seu traballo tivo varias fontes de documentación, unha era a tradición oral, os vellos músicos que aínda estaban en activo e que mantiñan unha relación con parte dos integrantes da banda. De aí recolleron os primeiros temas acompañados dunha literatura que, naquela altura, estaba deixada da man de Deus. Deste xeito, sen estar seguros da resposta pública, comezaron a ensaiar e forxaron “A Galicia de Maeloc”, disco publicado polo selo galego Ruada en 1980.

Portada de "A Galicia de Maeloc", primeiro disco de Milladoiro

Un servidor ten a sorte de posuír este disco. Grazas a Víctor Iglesias, director da Escola Municipal de Música de Arteixo, souben que no su interior había unha foto tomada en Oseiro a finais do século XIX. Esa imaxe, con certeza unha das máis antigas tomadas en Arteixo, xa a vira tempo atrás nas redes sociais. Pero o conto cambiaba ben ao vela de cerca, abofé. A primeira vez que tiven o disco nas mans recoñezo que quedei pampo co poderío desa imaxe do interior. 62 cms de largo x 31 de ancho de pura emoción que te transporta a outra dimensión. Polo que figura no disco, trátase dun casamento celebrado en Oseiro en 1888 no que posan máis de corenta persoas cos noivos, entre elas Aurelia González Sánchez, que é a cativiña que aparece na ringleira inferior cun pano na cabeza.

Foto cedida por Maite González para o disco de Milladoiro "A Galicia de Maeloc"

Aurelia, falecida en 1961 aos 78 anos, era un dos cinco fillos que tiveron Generoso González Mes (alcalde de Arteixo en tres ocasións que era natural de Oseiro e que cremos que é o señor de chapeu sentado á esquerda da imaxe) e Amalia Sánchez Vázquez.

Generoso González Mes (Foto cedida in memoriam pola súa neta Teresa Barba González)

Co transcorrer dos anos Aurelia casou e estableceuse en Pastoriza, onde tiña tenda e estanco co seu marido, Ramón Barba, na Praza do Igrexario. Un negocio que foi inmortalizado en máis dunha ocasión por Pedro Ferrer (1870-1939), pioneiro dos fotógrafos galegos que tiña o seu local na rúa Real 61, onde emprendera unha fecunda labor empresarial que abarcaba todo arredor da impresión e da edición.

Imaxe tomada a principios do século XX por Pedro Ferrer. Ao fondo, a tenda de Ramón Barba e Aurelia González (Foto cedida in memoriam por Maite González)

Aurelia, a cativiña do pano da foto, faleceu en 1961 aos 78 anos de idade:

“En su casa de Pastoriza falleció ayer doña Aurelia González Sánchez viuda de don Ramón Barba, señora que disfrutaba de profundos y generales afectos por las relevantes virtudes que la adornaban.

Su sepelio, que se verá muy concurrido, está señalado para las cinco de la tarde de hoy en el cementerio de aquella parroquia.

Hacemos presente nuestro pésame más sentido a los hijos¹ y demás familia de la finada, por pérdida tan sensible.²” 

Aurelia González Sánchez na súa casa de Pastoriza (Foto cedida in memoriam por Teresa Barba González)

Aurelia coa súa filla Teresa na súa tenda de Pastoriza (Foto cedida in memoriam por Teresa Barba González)

Aurelia coa súa filla Teresa diante da súa tenda, situada na Praza do Santuario de de Pastoriza (Foto cedida in memoriam por Teresa Barba González)

A súa filla Teresa, “Teresa a Estanqueira”, que casara co militar Manuel González Mosquera, foi a que continuou co negocio, ao tempo que atendía e criaba a Maite, a única filla que tivo o matrimonio.

Chegado o momento de abandonar o niño familiar de Pastoriza, Maite González Barba voou cara Compostela para estudar na USC o grado de Traballo Social. 

Pastoriza, anos 60

En 1973 a moza pastoricense ía coñecer ao que foi o seu compañeiro ata o último dos seus días. Coincidiran no Sanatorio de Conxo, onde ela era Traballadora Social e el Psiquiatra. ¿Quen era el? Pois era o admirado Antón Seoane, que estudara a carreira de medicina na USC e en 1972 especializárase en psiquiatría.

Maite foi testemuña en primeira liña da traxectoria musical da súa parella que, entre 1973 e 1978, colaborou en varios proxectos con outros músicos galegos como Emilio Cao ou, como xa dixemos anteriormente, Rodrigo Romaní e o grupo “Faíscas do Xiabre”. Naquela altura Antón tamén era membro do Movemento popular da canción galega, nacida en 1973 tras a disolución da agrupación Voces ceibes e que durante a súa breve traxectoria reinvidicou a recuperación da cultura e da música tradicional galega nun convulso ambiente social e político durante os últimos anos do réxime franquista.

Emilio Cao e Antón Seoane en 1975 (Editorial Galaxia)

Xa con Milladoiro formado, en 1979 os integrantes do grupo andaban á procura dunha fotografía para o interior do disco “A Galicia de Maeloc”. Foi aí cando Maite González dixo:

-Rapaces, eu teño a foto que precisades!

E efectivamente esa fotografía é na que aparece sendo moi nena Aurelia González Sánchez, avoa materna de Maite, a moza de Antón Seoane. Unha imaxe na que se pode ler: “Boda en Oseiro (Arteixo) no ano 1888. Foto cedida por Maite González”.

En Oseiro, diante da casa na que foi tomada a foto que aparece no disco de Milladoiro "A Galicia de Maeloc" (Brais Maceiras)

En 1980 Milladoiro saca o seu segundo álbum, “O Berro Seco”. O tema 4 da cara B do disco titúlase A Furoca. Dada a relación que Antón xa tiña naquel intre con Pastoriza, sospeitábamos que se podía tratar da aldea existente nesta parroquia. Tivemos a fortuna de contactar con el hai varias semanas e confirmounos as nosas sospeitas iniciais: “A Furoca é unha composición miña adicada expresamente a esa aldea, xa que cando viaxaba con Maite a Pastoriza chamábame moito a atención. Lugar de enigma e misterio, empezando polo seu nome”, díxonos Antón Seoane.

Panorámica actual da Furoca, que é a aldea que se ve na parte inferior da fotografía

Tal e como xa contamos ao inicio desta crónica, naquel ano de 1980 a Romaría Galega de Pastoriza celebraba a súa primeira edición coa participación de “Cumbre”, grupo coruñés que actuaron no Festival Intercéltico de Lorient; e “Saraibas”, banda de San Saturniño formada en 1978. Á parte, tamén participaron noutra modalidade musical o grupo local “Ozono” e os vigueses “Outeiro”, pioneiro do Jazz Rock en Galicia.

A segunda edición da Romaría Galega de Pastoriza, celebrada entre o 8 e o 18 de agosto de 1981, foi verdadeiramente espectacular. Por alí pasaron Amancio Prada, Emilio Cao, Os Xeitosiños, Os da veira do monte, Sementeira, A Roda, O Xestal, Raices, Ana Kiro, Os Rueiriños e Milladoiro, que actuou o último día. Aquela actuación fora moi especial para Antón Seoane xa que tocaba por primeira vez na patria chica da súa parella Maite González, coa que casaría polo civil na Coruña en novembro dese ano 1981.

Milladoiro volvería a Pastoriza en dúas ocasións máis: 1984 e 1992. Entre medias, a súa versatilidade, demostrada non só nos seus traballos, senón noutras producións e colaboracións, íalles servir para gañar o Goya á mellor música orixinal na primeira edición dos Premios Goya en 1986 pola banda sonora orixinal da película “La mitad del cielo”, de Manuel Gutiérrez Aragón.

Revista das Festas de Pastoriza do ano 1984

Programación da V Romaría Galega, celebrada en Pastoriza en agosto de 1984

A historia posterior de Milladoiro é sobradamente coñecida. Á parte de estar considerado como un dos grupos de música celta máis valorados internacionalmente, tocou con The Chieftains en numerosas ocasións.

Para darlle xeito a esta crónica, ao longo das últimas semanas cruzamos numerosos WhatsApp´s con Antón Seoane, que nos contou que a súa relación con Pastoriza foi grande ata que a súa compañeira Maite deixou de existir.

Autor, entre outras, da canción “Foi coma un soño”, tema central da longametraxe “O lapis do carpinteiro”, Seoane foi integrante de Milladoiro ata o ano 2013. Ademais, tamén é produtor de diversos proxectos musicais.

Poñémoslle a rama a esta crónica falando da vertente literaria do noso protagonista, que comezou con Conxo: manicomio e morte, obra colectiva pioneira na análise da institución psiquiátrica no noso país, que é da autoría de A. Alot, J. Liñero, R. Tato, L. Torrent e do propio A. Seoane, publicada en 1977 pola editorial Xistral (Monforte de Lemos). Posteriormente, Antón publicaría Faustino Santalices: Investigador, gaiteiro e zanfonista (Ir Indo Edicións, 2011); De Voces Ceibes a Milladoiro (Editorial Galaxia, 2014); Avelino Cabezas e os seus irmáns (Editorial Galaxia, 2023); e xa neste 2026 polo que transitamos publicou coa Editorial Laiovento o libro Cando chegou a noite. A finitude do ser e a morte digna, que toma como referencia a experiencia vital da pastoricense Maite González, muller do autor, para reflexionar sobre as decisións que rodean o final da vida, a autonomía persoal e a importancia do acompañamento médico e humano en situacións irreversibles.

Antón Seoane na actualidade (Edicións Laiovento)

_____________________________

1 Manuel, Generoso, Teresa e Ramón Barba González.

2 La Voz de Galicia, 21 de outubro de 1961, p. 8.

FRANKI LAFUENTE, PASTORIZA E O FESTIVAL DE BENIDORM DE 1985

 Este sábado, 8 de agosto, Pastoriza celebra a terceira edición do PASTO ROCK con máis de 12 horas de programación na Praza do Santuario con concertos, monólogo e actividades solidarias.

As persoas que seguides estas Crónicas de Arteixo xa sabedes que nos encanta relacionar o presente co pasado neste tipo de celebracións e, como non podía ser doutro xeito, con motivo deste PASTO ROCK 3, aproveitamos a ocasión para falar dun dos grandes “rockeiros” da parroquia: o prezado e admirado Franki Lafuente.

Franki Lafuente na súa etapa en Radio Arteixo

Franki (Pastoriza, 1961) comezou no mundo da música como vocalista de Ozono, grupo no que estivo dende 1980 ata 1982. No futuro, se cadra para o PASTO ROCK 4, prometemos falar máis polo miúdo desta banda xa que á parte de Franki tamén estaban na banda o baixista Suso de Meicende, que é fillo de Marcial Figueroa, antigo trombonista de varas da orquestra municipal da Coruña e de varios grupos da época; Pacucho de Pastoriza, curmán de Franki que integrou ocasionalmente Ozono tocando a batería; e mesmo Juan da Choupana, que era o encargado dos efectos especiais. Os anos van pasando, pero un servidor aínda recorda un concerto de Ozono no Balneario no 1981 ou no 1982 e si, tamén se acorda do fume do escenario. De aqueles tempos temos este vídeo que nos pasou o realizador arteixán Fran Naveira (peciña que forma parte do documental "Pastoriza na Lembranza", que realizamos Naveira e Maceiras para a Asociación O Grilo entre o 2020 e o 2022): 

Despois de Ozono, Franki foi o vocalista de Tocador de Señoras (1983-1984); Agente Naranja (1984-1986); Método Sueco (1986-1988); Perversiones (2007-2014); Bule Bule Band (2014 ata a actualidade) e Eskais (2023 ata a actualidade).

Ademais, o noso protagonista tamén foi, entre outras múltiples facetas, o locutor de Radio Arteixo dende 1993 ata o ano 2000. De aquela etapa radiofónica o que escribe garda gratos recordos coa participación nun par de programas na emisora municipal. Aquel xeito fresco e novidoso que tiña Franki de facer radio, levada de cando en vez á rúa e moi cercana coa cidadanía, recordaba un chisco a Chris Stevens, o locutor da radio local K-OSO da serie “Doctor en Alaska”, que comezaba todas as mañáns o seu programa dicindo...

-Buenos días, aquí Chris de la mañana, desde la K-OSO, Cicely, Alaska!

Franki Lafuente na súa etapa en Radio Arteixo (Departamento Cultura Concello de Arteixo)

Pero nesta crónica non imos falar da etapa radiofónica de Franki. Non, non. Imos contar o momento no que o artista de Pastoriza estivo a piques de participar cos seus compañeiros de Agente Naranja no Festival de Benidorm de 1985.

Naquel momento o grupo xa tocara en varios concertos, algúns en Pastoriza, e gravaran unha maqueta “garaxística” que andaba por aí soando dende facía algún tempo.

Os seus compoñentes (Antonio, Manolo, Pepe, Santi e Franki) xa levaban algúns anos na música: uns con estudos de conservatorio e outros dando os seus primeiros pasos en grupos da Coruña como Metal Fino, Sombras de Frac ou a banda arteixá-coruñesa Ozono da que falamos antes.

O caso é que coa chegada de 1985 deciden xuntarse e crear o grupo, ao que deciden bautizar co nome do herbicida químico utilizado masivamente durante a guerra de Vietnam. Dende aquel entón, Agente Naranja ensaian con certa regularidade nun local de Pastoriza, nunha casa da estrada que vai ao Igrexario. Teclados, guitarras, saxos, batería e baixo son os instrumentos que manexa a formación que, xunto á voz de Franki, trataba de atopar o seu oco a base de “ritmos fortes apoiados en melodías que intentan fuxir no posible do standard”, como así o comentaban na revista das festas de Pastoriza do ano 1985.

De esquerda a dereita: Antonio, Franki, Manolo, Pepe e Santi, integrantes de Agente Naranja (Revista das Festas de Pastoriza de 1985)

A súa oportunidade ía chegar a comezos de abril dese ano de 1985, que foi cando Radio Cadena Galicia empezou a emitir unha serie de programas especiais baixo o título “El nuevo pop gallego”, nos que se difundían as maquetas dos 18 grupos galegos seleccionados previamente. Un de aqueles grupos ía ser o representante galego no Festival de Benidorm de 1985, tal e como contamos deseguido.

As maquetas das 18 bandas soaban, de luns a venres, nas catro emisoras de Radio Cadena Galicia dende as 22:30 ata as 00:00. Rematada a audición de todos os grupos, un xurado constituido por Nonito Pereira, Pilar Comesaña, Carlos Cortón, Carlos Barreiro e Antón Reixa decidiron quenes estarían na final galega que se ía celebrar na sala de festas de Sada (anos despois Baroke) o 4 de maio, da cal sairía o conxunto representante de Galicia para o Festival de Benidorm.

Finalmente, os finalistas escollidos polo xurado foron Ferrari, de Ourense; Semen Up, Aerolíneas Federales e Los Culpables, de Vigo; Terminal Norte, de Ferrol; e os coruñeses Radio Océano, Viúda de Gómez e si, como podedes imaxinar, Agente Naranja.

Estamos xa nese 4 de maio de 1985. Franki e os seus compañeiros chegan a Sada para pasalo ben, disfrutar do momento e co soño de ir finalmente a Benidorm, dedicado ese ano ao “novo pop español”. Gañar alí supoñía integrarse no mercado profesional e consolidarse. Os concursos eran practicamente o único medio do que dispoñían os innumerables grupos que pululaban naquela altura en Galicia para saír á luz.

A fase final celebrada en Sada comezaba coa expectación prevista e a sala de festas chea ata os topes. Desde que Radio Cadena Española-Galicia iniciara, a través das súas emisoras, a fase de selección de maquetas, o ambiente musical galego fervía, pero fervía de veras, abofé!

Desde un principio o certame pronosticábase quente e difícil para os membros do xurado. Pastoriza enteira estaba pendente do que acontecía alí con Agente Naranja. Querían ver ao “seu” Franki en Benidorm, vaia, salvando as distancias, algo similiar ao sentimento que tiña toda Galicia coas Tanxugueiras no Benidorm Fest de 2022. Nonito Pereira, membro do xurado, escribía días máis tarde o seguinte en La Voz de Galicia:

(…) Una mujer y cuatro hombres “sin piedad” tenían que escoger a un grupo que representará al “nuevo pop gallego” que, por lo escuchado, está vivito y coleando.

Alto nivel de los participantes

En la final de Sada faltaron los grupos “Semen Up” y “Terminal Norte” y fue “Viúda Gómez e Hijos” el que tuvo que abrir brecha. Lo hizo como en este grupo es habitual, con música acelerada -con “frenillo” respecto a su primera etapa- y canciones vibrantes que hicieron saltar al “Auditorium”. El vídeo musical que lleva su nombre, realizado por X. Villaverde, en el que además de componer e interpretar el tema central aportaron la idea del guión y actuaron de protagonistas, le daba cierta aureola de favoritos.

“Los Culpables”, “Ferrari” y “Agente Naranja” demostraron que el nivel de pop-rock está preparado, listo y “ya” para singladuras importantes. Buenas maneras, música suelta, canciones cuidadas resaltaron un trabajo serio.

“Agente Naranja” fue sin duda el grupo revelación de este festival. Dentro de poco se oirá hablar de ellos como una auténtica realidad.

“Radio Océano” tuvo una actuación redonda que avalaba la imagen de favoritos con que salían en este certamen. Con ganas de sacarse la espina del II Festival de Rock Ciudad de La Coruña (R.I.P.), asumieron su papel de “abanderados -con bandera en escena- de la esencia atlántica y norteña, frente a la afeminada propaganda magrebí-torera” y tuvieron una actuación de lo más completo que les hemos escuchado. Sus canciones sonaron con fuerza y pasión, con potencia y beligerancia, aportando una alternativa al circuito “poppy” al uso.

Otro de los grupos que de antemano se barajaban como favoritos, “Aerolíneas Federales”, luciendo nueva formación con respecto al II Festival Rock Ciudad de La Coruña (¿de grato recuerdo?), que habían ganado, mostraron la otra cara del “pop/rock” gallego. Dos chicas hacían de “burbujas refrescantes” para unas canciones con ramalazos musicales de los años 60 -tan de moda en la mitad de los 80- que sonaban en la onda “poppy” debidamente apuntaladas por un bajo “funky” que daba consistencia rítmica.

El jurado: los malos de la película

Así las cosas, con equilibrio entre los grupos participantes y ambiente caldeado entre los asistentes, el jurado se retiró a deliberar. Y deliberó durante casi una hora intentando deshacer el empate que desde un primer momento emparejaría a “Radio Océano” y “Aerolíneas Federales”. Consultó con el secretario intentando buscar una salida a este empate. El intento de solución “salomónica”, dos ganadores, lógicamente fue descartado puesto que las bases no lo contemplaban.

Se produjeron nuevas explicaciones del voto por parte del jurado y “Aerolíneas” ganó, aunque “Radio Océano” no podía considerarse perdedor, sino como ganador “ex-aequo”, que se dice, pero con la mala suerte de que los “ex-aequo” no podían clasificarse y tampoco había ningún “premio de la crítica” para hacer más “suave” la decisión.

Cuando el presentador dio el nombre del grupo ganador sonaron “pitos”, y algún bote de cerveza cayó cerca del tobillo del “speaker” que, en defensa de su integridad física, tuvo que dejar constancia de que él no formaba parte del jurado.

Salieron al escenario Johnny Rotring¹, de “Radio Océano”, y Miguel “Niu Borde²”, de “Aereolíneas”. El primero pidió actuar, lo que se le concedió y después no hizo, y el segundo aplaudió a su contrincante y sin embargo amigo. Un abrazo entre colegas y la actuación del grupo ganador puso fin a un certamen que fue retransmitido en directo por las emisoras de RCE-Galicia. Alegría comedida en los vencedores. Y desislusión en los “ex-aequo” y sus seguidores, que discreparon con sonoras protestas del veredicto del jurado.

Con todo, esta fiesta del nuevo pop gallego, organizada por RCE-Galicia, ha sido sin duda una autopista por donde, durante varias semanas, han puesto a tope sus “motores” los grupos gallegos y los miles de seguidores que tiene la música joven en Galicia. Una autopista que permanecerá abierta a lo largo de nuevas ediciones y de otros certámenes musicales³.

Ao final non puido ser. Aerolineas gañou en Sada e representou a Galicia no Festival de Benidorm de 1985 que ía gañar o grupo sevillano Círculo Vicioso o 17 de maio. Pero a participación de Agente Naranja, co noso Franki Lafuente liderando a banda, foi moi soada na bisbarra durante moito tempo xa que, como dicía Nonito Pereira no seu artigo publicado en La Voz de Galicia días despois do certame, “Agente Naranja fue sin duda el grupo revelación de este festival. Dentro de poco se oirá hablar de ellos como una auténtica realidad”.

O certo é que a bola de cristal de Nonito debería estar algo escarallada xa que Agente Naranja ía desaparecer como tal ao ano seguinte. “Foi intenso pero pouco extenso”, díxonos recentemente Franki coa súa habitual retranca.

Este sábado, 8 de agosto, Franki Lafuente ha de andar polo Pasto Rock 3. Xa vos contará el esta e outras anécdotas da súa etapa en Ozono, Agente Naranja... Vémonos alí!

Programación do PASTO ROCK 3

_______________________________

1 Johnny Rotring era o nome artístico do xornalista Xosé Manuel Pereiro

2 New Border era o seudónimo de Miguel Costas, que naquel tempo tamén era un dos integrantes de Siniestro Total.

3 Nonito Pereira (1985): “El grupo Aerolíneas Federales representará al nuevo pop gallego en el Festival de Benidorm”, La Voz de Galicia, 10 de maio, p. 21.