Agarimo
celebra estos días, aí é nada, medio século de vida! Cinco
décadas de
acompañamento, formación e
creación de oportunidades para mozos
e mozas
que necesitan itinerarios educativos adaptados e
unha
atención cercana ás
súas
capacidades.
A
entidade, verdadeiro referente no ámbito educativo, social e
formativo dende a súa fundación, naceu a partir do proxecto
impulsado por Nemesio Fernández Villa, máis coñecido por Padre
Villa, prezado e admirado arteixán de adopción do que falamos
deseguido.
Nado
o 17 de febreiro de 1929 en Villamondrín de Rueda (Valdepolo, León),
o ambiente relixioso vivido na súa infancia no seu pobo natal e no
seo da súa familia encamiñarían ao noso protagonista, dende moi
neno, cara o desexo de ser sacerdote.
Despois
de facer o bacharelato no colexio madrileño
dos Capuchinos de El Pardo, as súas conviccións
relixiosas levaríano a entrar aos 16 anos no Noviciato dos
Capuchinos de Bilbao, cidade na que estaría un ano para logo recibir
a profesión relixiosa e marchar a Montehano, en
Cantabria,
a comezar os tres anos de Filosofía. Posteriormente
cursaría
en
León os cinco anos de Teoloxía, ordenándose sacerdote o 24 de
xaneiro de 1954 na catedral de Astorga.
O
seu desexo de adicarse á predicación conduciríao á capital do
Estado, onde estudaría Sagrada Elocuencia durante un ano recibindo
clases teóricas e prácticas de oratoria no convento de Cuatro
Caminos dos Capuchinos, que impartía unha famosa artista de teatro
da época. Nos anos seguintes o Padre Villa adicaríase
ao púlpito aproveitando os veráns para realizar cursiños
especializados nos problemas da xuventude. Tamén
botaría dous meses en Lille e París e un ano en Roma, capital na
que realizaría outros cursos sobre esta mesma temática xuvenil co
Padre Lombarde.
O
noso homenaxeado
sería destinado en 1957 á cidade da Coruña, a onde chega coa
enorme ilusión de converterse en misioneiro. Pasado un tempo e
convencido de que estaba superada a etapa da predicación, comeza
a de dar pan aos homes seguindo o dito de "unha cousa é
predicar e outra é dar trigo" e, deste xeito, en maio de 1965
entrou en contacto directo cos suburbios da cidade herculina chegando
ao barrio do Portiño. Tempos
difíciles os que lle tocou vivir ao capuchino. A Coruña do 65 non
podía entender porque un sacerdote pretendía dar esperanza ás
xentes dun dos barrios máis marxinais daquela hora. Alí, no
Portiño, o Padre Villa traballou
tenazmente durante unha década rehabilitando moral, social, cultural
e materialmente á veciñanza do lugar, seres que vivían nunhas
condicións miserables e infrahumanas, aos que axudaría levantando
dúas escolas, un comedor no que a diario comían sesenta nenos, un
dispensario con dous médicos e dúas enfermeiras, trece vivendas,
unha capela e ademais co seu esforzo tamén conseguiría levar auga á
zona e facer unha
nova rede de sumidoiros.
 |
| Imaxe dos primeiros anos do Padre Villa no Portiño (Foto do libro "Un sueño hecho realidad") |
Van pasando os anos e en 1972 convértese en "chabolista cos chabolistas", vivindo cóbado con cóbado coa xente do Portiño. Moito despois, en 2001, os residentes deste barrio da Coruña recoñecerían os esforzos do Padre Villa mediante a colocación dun busto, rendíndolle tributo a quen fora o seu benefactor. Naqueles primeiros anos setenta xurdiría nel a condición de sacerdote obreiro, iniciando a súa experiencia no mundo laboral nunha empresa da construción por un periplo de 8 anos, traballo co que, en unión do seu día a día cos chabolistas, o Padre iríase transformando nun ser distinto do que fora ata aquel entón e por iso, co permiso do seu superior, abandonou o convento e foise a vivir ao Portiño..."una cosa distinta es hacer la caridad desde una estructura cómoda, como la del convento, y otra hacer la caridad desde dentro", dicía.
En
contacto directo coa lamentable realidade de ver a diario a un
numeroso grupo de nenos abandonados socialmente, alí no Portiño
xurdiría a idea de crear unha Ciudad
de los Muchachos para
os nenos con máis problemas e os máis desamparados. O capuchino non
tiña máis que os seus brazos, o soldo da empresa de construción na
que traballaba e unha fe
enorme no proxecto. Sería aí nesa altura cando se formou a
Asociación Agarimo, unha entidade xurídica que lle daba pé para
pedir ás portas dos organismos públicos á vez que era quen de
conseguir un bo número de socios.
O
seu amor polas persoas e unha enorme fe na providencia que o
arrouparía ao longo da súa vida, levaríano
a non escatimar esforzos para converter
en realidade a súa idea. Para levala a cabo o Padre faría un pouco
de todo, dende artigos e entrevistas nos xornais ata unhas frecuentes
campañas radiofónicas nas que explicaba aos oíntes a necesidade
duns nenos aos que lles faltaba o máis elemental. Mais sen dúbida
algunha o acto máis popular, co que golpeou nas conciencias e
espertou o interese
da
xente para que apoiara economicamente a súa idea, foi o acontecido o
26 de abril de 1972. Ese día estaba na Coruña o Circo
Imperial e o Padre Villa aproveitaría esta circunstancia para
entrar, vestido con sotana, nunha gaiola
na que había catro leóns. Micrófono en man e sentado nun tallo,
contou aos asistentes á función que as catro feras que se atopaban
ás súas costas "podemos
acariciarlos mentalmente" mais
que non era doado facelo físicamente. Dentro
da gaiola,
o Padre dirixiuse
ao público para pedirlle que lle axudaran nos
seus
labores asistenciais, que daquela
xa
se centraba en botar
adiante o que sería Agarimo.
 |
| O Padre Villa no interior da gaiola dos leóns do Circo Imperial (Foto do libro "Un sueño hecho realidad") |
No
vocabulario do Padre Villa non existía a palabra imposible. Non
tardou
en xuntar, despois de solicitar axuda en todos os púlpitos da
Coruña, unha suma de 900.000 das pesetas de 1973, que xunto a unha
leira que un veciño de Arteixo lle regalou e os proxectos feitos
gratuitamente por un arquitecto que non cría nos curas mais
si neste pobre capuchino, levarían
o Padre a
edificar a súa grande
obra social, logo de mercar
terreos en Laxobre por un valor de 1.450.000 pesetas: a Ciudad
de los Muchachos Agarimo.
O
15 de xaneiro de 1975 chegaban as máquinas para facer as zapatas e
os camiños onde se construirían os piares dos primeiros chalés e a
respectiva entrada da Ciudad.
Posteriormente virían a Arteixo gran cantidade de mozos e mozas de
Portugal, Francia, Bélxica, Italia e outros países de Europa para
traballar voluntariamente no inicio das obras. O proxecto tamén iría
facendo un oco no espíritu social nos mozos da bisbarra, e deste
xeito moita xuventude da Coruña botaría unha man a través de Los
Traperos de Emaús, un grupo creado co
gallo do
comezo das obras de Agarimo que tiña como finalidade animar a
xuventude a favor da
Ciudad de los Muchachos
e conseguir fondos para o
seu financiamento.
 |
| Primeiros chalés de Agarimo (Foto do libro "Un sueño hecho realidad") |
Finalizada
a primeira fase da construción da cidade, realizada pola
empresa
Construcciones Loureiro por un presuposto de 15.000.000 de
pesetas, a inauguración do centro, de
cuxo funcionamento se
encargaban nun
principio sete
persoas, tería lugar o 3 de outubro de 1976. Eran catro chalés que
albergaban a cincuenta nenos e nenas: 21 eran do Portiño, 18 de
Carballo e 7 de Vioño. O primeiro dos edificios, denominado
Panxoliña, tiña unha cociña, un comedor, un cuarto social, unha
sala de asambleas e os
cuartos dos
adultos. O segundo, bautizado
co nome de
Abeiro, era a residencia dos mozos. O terceiro, Acouguiño, era o das
mozas e o cuarto, Abrente, estaba adaptado para a escola. Á
fin o Padre Villa vía cumprido o seu soño e, cunha gran esperanza,
botaba
a
andar
a primeira experiencia de carácter mixto e interna, en réxime de
liberdade, que se realizaba en
España.
Os
primeiros meses serían duros e, dadas as circunstancias, houbo que
crear un regulamento de réxime interno que irían descubrindo os
propios rapaces nas súas asambleas. Pouco a pouco o protagonismo dos
adultos iría deixando paso á asamblea dos cidadáns de Agarimo e ás
autoridades e delegados escollidos por eles mesmos. Os "muchachos"
van gañando así en conciencia comunitaria, en convivencia, en
espíritu de traballo e en liberdade responsable. O sostemento da
Ciudad
supoñía, naqueles primeiros anos de actividade, uns gastos anuais
de máis de catro millóns de pesetas que se sufragaban coa
aportación dos socios e entidades colaboradoras.
Aos
dous anos, e conforme ás normas vixentes do Ministerio de Educación,
construiríase o Colexio con capacidade para oito unidades e para o
cal fora necesario solicitar un préstamo á Caixa de Aforros por
valor de 18 millóns de pesetas. Todo isto daba máis plenitude á
atención pedagóxica e cultural dos cativos, e así moitas
dependencias que ocupaban un lugar nos chalés, pasaban directamente
ao novo edificio, como o autoservizo, o roupeiro, a enfermería, a
secretaría, a banca... disfrutando, ao mesmo tempo, dunhas aulas
máis grandes e confortables. Ao ano seguinte da construción do
Colexio, comezaban as obras de edificación do núcleo central, lugar
onde se atendería moito mellor os rapaces ao posuír un comedor máis
amplo, cociña industrial, un almacén de alimentos, unha sala de
xogos, unha biblioteca, unha sala de televisión, unha sala de
asambleas, unha pista deportiva e un frontón. Posteriormente
construiríase un invernadoiro, unha granxa, compraríase uns terreos
para facer un campo de fútbol e unha leira para o uso de cultivos.
O
20 de decembro de 1987 inaugurábase a Vila Xuvenil, rematando así a
última fase de desenvolvemento da parte residencial da Ciudad.
O que naceu como un proxecto un tanto utópico ideado por un
capuchino un tanto rebelde para a súa época, a mediados dos anos
noventa, dúas décadas despois da súa inauguración era xa unha
iniciativa pioneira coñecida en medio planeta. Agarimo pouco tiña
que ver co de 1976 xa que nese tempo foron moitas as reformas e
ampliacións que se levarían a cabo no recinto, unha Ciudad de
los Muchachos que naquela altura estaba claramente dividida en
dúas partes: o internado e o colexio. A primeira estaba dirixida
pola orde dos terciarios capuchinos e acollía 35 mozos e 10 mozas
que vivían alí; a segunda era un centro de educación permanente de
adultos, no que a xuventude podía obter o Graduado Escolar ou a
formación laboral nalgún dos seus cinco pretalleres de hostalaría,
xardinería, carpintería, construción e mecanografía, e dous
talleres máis cos que contaba. O obxectivo destos talleres non era
outro que o de achegar aos mozos con problemas de integración no
mercado laboral e, para tal fin, ensinábanlles un oficio e dábanlles
uns coñecementos básicos para que puidesen sentirse integrados
socialmente dun xeito innovador, xa que os educadores do centro
trataban de espertar o interese polo estudo nuns rapaces que
detestaban o colexio.
 |
| Agarimo na década dos 80 (Boletín Informativo Municipal) |
O
Padre Villa faleceu
o 22 de abril de 2008, mais a obra social de Agarimo continuaría
estando en boas mans. Dende
1998 o centro estaba
dirixido por Lita Otero, unha
muller xenerosa, loitadora incansable e
sempre preocupada por todo o
mundo. Tivemos a sorte de
entrevistala en abril de 2017
e grazas aos datos que nos
aportou e a un libriño
que nos agasallou sobre o Padre Villa, construímos este texto que
estás lendo agora mesmo.
 |
| O Padre Villa (Asociación Agarimo) |
Na
actualidade, Agarimo desenvolve a súa actividade a través do C.P.R.
Agarimo, con aulas específicas de Educación Especial e
ciclos de Formación Profesional Básica en Cociña
e
Restauración, Carpintería e
Moble,
e
Agroxardinería
e
Composicións
Florais.
A
entidade
tamén impulsa programas de orientación laboral, formación para o
emprego e colaboración co
tecido
empresarial da contorna.
Rebeca Polanco, directora do C.P.R. Agarimo, e Ana Gamborino, xerente
da asociación que leva o mesmo nome, son as persoas que tiran do
carro para manter vivo o espíritu do Padre Villa e do seu importante
traballo como benefactor.
O
pasado venres, 26 de xuño, a Asociación
Agarimo celebrou o seu 50 aniversario cun acto conmemorativo nas súas
instalaciones, unha xornada na que se repasou a traxectoria dunha
entidade que, despois de medio século de vida, segue mantendo viva a
vocación socioeducativa dos primeiros tempos, hoxe adaptada ás
novas necesidades da sociedade.
A
xornada conmemorativa contou cunha actuación do alumnado, a
proxección dun vídeo sobre a historia da asociación e unha visita
ás instalacións. No devandito acto participaron representantes
institucionais, familias, profesionais, empresas colaboradoras e
persoas vinculadas á historia de Agarimo. O Padre Villa estaría
feliz, abofé!
A
celebración sirviu tamén para mirar cara o futuro e reafirmar o
papel de Agarimo como proxecto centrado nas persoas, a inclusión e a
creación de novas oportunidades.
Moitos
parabéns, Agarimo!
______________________________
